Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie prywatyzacji Huty Częstochowa SA

   Szanowny Panie Ministrze! Prywatyzacja Huty Częstochowa to, obok prywatyzacji Polskich Hut Stali i oczekującej wciąż na rozwiązanie kwestii Huty Stalowa Wola, jedno z najważniejszych przedsięwzięć mających na celu poprawę sytuacji branży hutniczej w Polsce. Rozmowy w sprawie sprzedaży Huty Częstochowa toczyły się od kilku miesięcy i nie były proste ze względu na skomplikowaną sytuację prawno-majątkową w samej Hucie. Dotyczyły one zarówno spółki Huta Częstochowa SA, której majątek obciążony jest poważnymi wierzytelnościami (m.in. na rzecz Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, Polskich Sieci Elektroenergetycznych, Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa czy Kompanii Węglowej), spółki operatorskiej Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o. zatrudniającej znaczącą część pracowników a dzierżawiącej majątek produkcyjny tej pierwszej, jak również spółek-córek Huty Częstochowa SA świadczących niezbędne z punktu widzenia procesu produkcyjnego usługi.

   Początkowo do przetargu, który w imieniu Skarbu Państwa prowadziło będące jego własnością Towarzystwo Finansowe ˝Silesia˝, przystąpiło czterech zagranicznych kontrahentów, z których do ostatecznego etapu postępowania prywatyzacyjnego zakwalifikowano hindusko-brytyjski koncern LNM, uczestniczący już w prywatyzacji Polskich Hut Stali, oraz ukraiński Związek Przemysłowy Donbas.

   Po analizie ofert zespół negocjacyjny, w skład którego wchodzili zarówno przedstawiciele kierownictwa Huty, Ministerstw Gospodarki i Skarbu, 5 lutego jednomyślnie rekomendował wybór ZP ˝Donbas˝ jako oferty najkorzystniejszej pod względem finansowym i organizacyjnym z punktu widzenia funkcjonowania zakładu.

   To właśnie ˝Donbas˝ - wbrew nieprawdziwym twierdzeniom, prezentowanym w dniu 4 marca br. na forum Sejmu przez odpowiedzialnego za sektor hutniczy ministra Andrzeja Szarawarskiego, podsekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu - od samego początku deklarował chęć zakupu wszystkich spółek zależnych Huty Częstochowa i swoje deklaracje podtrzymywał wielokrotnie. W przeciwieństwie do koncernu LNM, który tę sprawę zaczął rozważać dopiero w momencie przedstawienia przez związki zawodowe tego zagadnienia jako postulatu w pakiecie socjalnym. Na marginesie należy wspomnieć, że w przypadku sprzedaży Polskich Hut Stali pakiet socjalny, wbrew ustawie o prywatyzacji i komercjalizacji przedsiębiorstw, wynegocjowany został bez mała pół roku po podpisaniu umowy prywatyzacyjnej.

   Dlatego też z tak wielkim zaskoczeniem ze strony kierownictwa ZD ˝Donbas˝ i innych zainteresowanych spotkała się zakomunikowana 20 lutego br. przez Pana Ministra decyzja o wyborze oferty koncernu LNM.

   Jednym z głównych argumentów Pana Ministra przeciwko sprzedaży Huty Częstochowa były plany ˝Donbasu˝ odnośnie zwiększenia zdolności produkcyjnych, jakoby niezgodne z naszym Traktatem Akcesyjnym do UE. ˝Oferta Donbasu stoi w sprzeczności z ustaleniami traktatu, który zabrania nam zwiększenia zdolności produkcyjnych, z wyjątkiem tych uzgodnionych w programie restrukturyzacyjnym polskiego hutnictwa do roku 2006. Oferta taka nie może więc być przyjęta do realizacji˝ (cytat za ˝Gazetą Wyborczą˝ z 02.03.04). Zgodnie ze słowami pani Agnieszki Dłuski z biura prasowego Ministerstwa Skarbu stanowisko takie wypracowane zostało w oparciu o opinię prawną sporządzoną przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej.

   Tymczasem, jak wynika z oświadczenia jednego z urzędników UKIE, nie wysłano do Ministerstwa Skarbu żadnej opinii prawnej, a jedynie pismo, w którym informowano, że istnieje możliwość, iż Komisja Europejska zinterpretuje powiększenie produkcji w HCz jako złamanie protokołu; nie, że jest to na pewno sprzeczne z Traktatem.

   Natomiast według opinii kancelarii prawnej Centrum Prawa Konkurencji Elżbiety Modzelewskiej-Wąchal protokół nakłada obowiązek redukcji mocy produkcyjnych tylko tych hut, które są częścią rządowego programu restrukturyzacji, które otrzymują pomoc publiczną i które zostały wymienione w protokole. ˝W przypadku Huty Częstochowa, jako przedsiębiorcy niekorzystającego z pomocy publicznej, brak jest podstaw do nałożenia na nią przez organy administracji publicznej obowiązków wynikających z zobowiązań akcesyjnych Polski˝. Harmonogram redukcji mocy produkcyjnych wskazuje jedynie na cztery huty z listy objętych pomocą (PHS, Łabędy, Lucchini Warszawa oraz Bankowa). Opinię tę podzielają prawnicy z kancelarii Kunachowicz, Ślusarek i Wspólnicy.

   Co więcej, w wywiadzie udzielonym ˝Gazecie Wyborczej˝ (z 04.03.04) stanowisko takie zaprezentował nawet Tilman Lüder, rzecznik prasowy Komisarza ds. Konkurencji Komisji Europejskiej, pana Mario Montiego.

   Na marginesie, zgodnie z informacjami opublikowanymi przez ˝Rzeczpospolitą˝ z 3 marca br. argumentacja Pana Ministra jest całkowicie bezzasadna, gdyż nie tylko ˝Donbas˝, ale również i LNM zapisał w swej ofercie, że zamierza wytwarzać w Hucie Częstochowa około 1,2 mln stali rocznie, czyli dwa razy więcej niż obecnie.

   Dlaczego więc argument o przekroczeniu limitu produkcji wytknięty został jedynie Ukraińcom, a całkowicie zignorowany w przypadku grupy indyjsko-brytyjskiej?

   W trakcie przetargu koncern LNM poprawiał swoją ofertę. Mówił o tym minister Szarawarski w swym wystąpieniu sejmowym z 4 marca br.: ˝w kontekście spółek majątkowych grupa LNM pisemnie i ustnie zagwarantowała, iż jest gotowa zapłacić za nie mniej, niż wynosi najwyższa oferta konkurencji.˝

   Panie Ministrze, nasuwa się nieuchronnie pytanie: Czy aby tego typu postępowanie jest zgodne z prawem?

   Minister Szarawarski wspomniał o efekcie synergii, natomiast całkowicie pominął fakt, że wraz ze sprzedażą Huty Częstochowa koncern LNM razem z Polskimi Hutami Stali będzie posiadać bez mała 80% rynku w kraju i będzie miał pozycję zbliżoną do monopolistycznej.

   Jaka jest w tej sytuacji opinia czy też stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów? Czy zanik, a na pewno ograniczenie konkurencji na rynku nie odbije się negatywnie na klientach?

   W ocenie mediów najważniejszą rolę przy rozpatrywaniu ofert miały podejrzenia żywione przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, że za ˝Donbasem˝ kryją się w rzeczywistości wpływy rosyjskie. Panie ministrze, czy faktycznie było tak, że o rozstrzygnięciu tak poważnej prywatyzacji przesądził dokument, którego wartość zdezawuowało samo kierownictwo ABW, które w odpowiedzi na prośbę premiera Millera o wyjaśnienie swego stanowiska zasugerowało, iż ich opinia była jedynie powierzchowną analizą?

   Szanowny Panie Ministrze! Wybór koncernu LNM jako podmiotu, z którym prowadzone są ostateczne negocjacje, wbrew jednomyślnemu stanowisku zespołu negocjacyjnego, i odrzucenie z powodów nie do końca jasnych oferty Związku Przemysłowego Donbas odbiły się fatalnym echem na Ukrainie, przynosząc wręcz pogorszenie relacji wzajemnych na szczeblu państwowym. Sprawą zainteresował się prezydent Leonid Kuczma i premier Wiktor Janukowycz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Rada Najwyższa. Pojawiły się głosy, że decyzja miała charakter stricte polityczny, nie merytoryczny, że opierała się na stereotypach i uprzedzeniach wobec ukraińskiego kapitału, a nie rzetelnie sprawdzonych informacjach, że wreszcie Polska uderzyła wręcz w proeuropejski kurs Ukrainy, dając argument zwolennikom zbliżenia Ukrainy z Rosją. Mówi się nawet o groźbie zarzucenia planów związanych z transportem kaspijskiej ropy ropociągiem Odessa-Brody, możliwych problemach z dostawami ukraińskiej rudy czy też utracie na rzecz Węgier prawa do reprezentowania Ukrainy w UE.

   ZP ˝Donbas˝ zapowiada złożenie pozwów do sądu gospodarczego oraz wstrzymanie wszelkich planowanych, na sumę kilkuset milionów złotych, inwestycji w Polsce. Taki los spotkać może upadłą Hutę Andrzej oraz dzierżawiącą jej mienie i operującą na jej bazie Walcownię Rur Andrzej, którą Donbas w związku z planami nabycia Huty Częstochowa był zainteresowany. Umowa dzierżawy huty wygasa z końcem roku.

   Jaki los spotka teraz wspomniany zakład i jego pracowników? Czy Ministerstwo przygotowuje jakiś alternatywny plan znalezienia inwestora lub naprawy dla tej i innych podobnych jej firm?

   Szanowny Panie Ministrze! Czy w świetle powyższych faktów rozważa Pan zmianę decyzji i przystąpienie do negocjacji z ZP ˝Donbas˝?

   Ze względu na ważną rolę prywatyzacji Huty Częstochowa w procesie restrukturyzacji branży hutniczej i szczególny charakter stosunków łączących nas z Ukrainą uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania.

   Z poważaniem

   Poseł Grzegorz Dolniak

   Warszawa, dnia 16 marca 2004 r.