Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie ankiet TNS OBOP przeprowadzonych w szkołach ponadgimnazjalnych, dotyczących m.in. intymnych doświadczeń młodzieży

   W okresie kwiecień - maj 2004 r. zostały przeprowadzone na terenie całego kraju badania ankietowe skierowane do 5 tysięcy uczniów klas drugich szkół ponadgimnazjalnych oraz do 750 nauczycieli i dyrektorów tych szkół. Autorem tej ankiety jest prof. Zbigniew Izdebski.

   Jako cel badania prof. Izdebski podaje: Poznanie poglądów i doświadczeń młodzieży związanych z różnymi sprawami, między innymi dotyczącymi rodziny, szkoły, przyjaciół. Pytamy też o doświadczenia i relacje między młodymi ludźmi oraz o ryzykowne zachowania przez nich podejmowane. Wyniki badania mają posłużyć do planowania odpowiednich programów pedagogicznych w zakresie edukacji zdrowotnej, a także w zakresie problematyki wychowania do życia w rodzinie (fragm. z listu do rodziców).

   Rodzi się pytanie, dlaczego badania TNS OBOP mają stać się podstawą do planowania nowych programów?

   Nauczyciele realizują od 1999 r. edukację prozdrowotną i wychowanie do życia w rodzinie według programów zatwierdzanych ściśle określoną procedurą (rozporządzenie MENiS o dopuszczaniu programów i podręczników). Według tej procedury programy są poddawane wielopłaszczyznowym recenzjom rzeczoznawców ministra. W 2001 r. zajęcia wychowania do życia w rodzinie przechodziły ewaluację. Ewaluacja ta przyniosła pozytywne wyniki - wprowadzenie zajęć wzmocniło postawy prorodzinne młodzieży.

   W Polsce stosunkowo niewielki procent dziewcząt do 18 roku życia zachodzi w ciążę (ok. 8%), podczas gdy w krajach zachodnich, gdzie rozdaje się prezerwatywy i udostępnia poufne badania zdrowotne dla dziewcząt, wskaźnik ciąż jest o wiele wyższy. I tak: w szkołach brytyjskich ilość ciąż w ostatnim okresie wzrosła do 34% (Times of London, 14 marca 2004 r.; BBC, 15 marca 2004 r.). Stan zachorowań na AIDS i zakażeń wirusem HIV jest od kilku lat w Polsce stabilny i stanowi jeden (obok Słowacji) z najniższych wskaźników w Europie.

   Czy wobec przytoczonych wskaźników nie warto utrzymać zaproponowanej przez MENiS linii edukacji młodzieży?

   Dotychczasowe programy i podręczniki nie budzą sprzeciwu i krytyki rodziców. Gwarantują rodzicom naturalne prawo pozostania pierwszymi wychowawcami swoich dzieci. Można domniemywać, że rodzice nie zgodzą się na zmiany treści programów i podręczników, które byłyby ukierunkowane na permisywizm seksualny, a taką wizję seksualności promuje ankieta.

   Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny i Towarzystwo Rozwoju Rodziny wysuwają wobec aktualnych programów i podręczników MENiS zarzut nienaukowości. Zarzut ten jest w rzeczywistości atakiem natury ideologicznej. Ustawa o systemie oświaty respektuje wartości chrześcijańskie w wychowaniu (preambuła) jako podstawowe prawo człowieka; nie powinno ono podlegać ideologizacji.

   Konstrukcja i treść ankiety prof. Z. Izdebskiego wskazują na zamiar zniweczenia dotychczasowego dorobku w zakresie programów wychowania prozdrowotnego i prorodzinnego. Pytania ankiety zostały tak sformułowane, że są dla uczniów zachętą do inicjowania zachowań ryzykownych, np.: Jak bardzo prawdopodobne jest, że zdecydował(a)byś się na stosunek seksualny z dzieckiem, gdybyś był(a) pewien(a), że nikt się nie dowie i nie będziesz za to ukarany(a)? (pytanie 27); Jaki rodzaj wynagrodzenia otrzymałeś(aś) za świadczenie usług seksualnych? (pytanie 49); Przypomnij sobie twój pierwszy stosunek seksualny? Czy Twoje pierwsze kontakty seksualne były udane, czy nie? Pomyśl o tym, jak się czułeś(aś), czy było Ci dobrze, czy czułeś(aś) podniecenie? (pytania 66a,b). Z kim zwykle oglądasz/oglądałeś(aś) pornografię? Jaki rodzaj pornografii... (E. Seks ze zwierzętami; F. Seks pomiędzy więcej niż dwojgiem ludzi (seks grupowy)? (pytania 57, 58). Takich pytań - głównych jest 75, cząstkowych - 230.

   Jaki obraz rzeczywistości w tej najdelikatniejszej ze sfer ludzkiego życia wyniósł uczeń po wypełnieniu ankiety?

   Wobec powyższych uwag oczekuję od Pana Ministra odpowiedzi na następujące pytania:

   1. Czy Ministerstwu Edukacji Narodowej i Sportu znane były pytania zawarte w ankiecie i czy udzielono zgody na przeprowadzenie tych badań w placówkach oświatowych na terenie całego kraju?

   2. Czy kuratorzy oświaty otrzymali ankiety, zanim rozpoczęły się badania na ich terenie?

   3. Dlaczego dyrektorzy szkół, którzy odpowiadają za wszelkie materiały przekazywane uczniom na terenie szkoły, dostali jedynie ogólną, zdawkową informację o planowanych badaniach, a nie otrzymali wcześniej do wglądu ankiet przeznaczonych dla uczniów? Dyrektorzy nie mogli również zapoznać się z ankietami w trakcie badań ze względu na ˝zabezpieczenie anonimowości˝ (niewpuszczanie przez ankieterów nauczycieli do badanych klas). Doszło do takiego paradoksu, że wielu dyrektorów dotychczas nie wie, na jakie pytania ich uczniowie odpowiadali.

   4. Dlaczego oszukano również rodziców, podając w liście do nich zdawkową informację o ankiecie?

   5. Z jakiego klucza dobierane były szkoły i klasy do badań? Według wstępnego rozpoznania ankietę przeprowadzano najczęściej w zespołach szkół - w klasach uzawodowionych. Należy rozumieć, że autorom chodziło o wypełnienie ankiet przez młodych ludzi z grup największego ryzyka (duży procent uczniów z rodzin patologicznych), a nie badań reprezentatywnych dla środowiska młodzieżowego w Polsce. Wnoszę o przedstawienie:

   a) wylosowanych szkół i klas,

   b) listę tych szkół w których przeprowadzono ankietę.

   6. Z jakich funduszy finansowano badania i w jakiej wysokości? Czy wystąpiono o dotację do MENiS? Jeśli tak, to w jakim stopniu w tych kosztach partycypowało ministerstwo?

   Z poważaniem

   Poseł Gertruda Szumska

   Warszawa, dnia 15 czerwca 2004 r.